BBC-nin sualları Vardanyanı çıxılmaz hala saldı
Ölçü:



Qarabağ separatçılarının qondarma "dövlət naziri" Ruben Vardanyan BBC telekanalında yayımlanan Stiven Sakurun "Hard Talk" tok-şousunda çıxış edib.

Koordinat.az
BBC-yə istinadən həmin müsahibənin ən maraqlı hissələrini oxuculara təqdim edir.

Stiven Sakur: Siz torpağı "Artsax" adlandırdınız. Qeyd etməliyəm ki, Azərbaycan hökuməti, təbii ki, onu Qarabağ adlandırır, beynəlxalq ictimaiyyət də. Mən bu məsələyə aydınlıq gətirmək istərdim. Baş verənlərdən mənim üçün ən anlaşılmaz olanı nəzəri olaraq sülhməramlı rolunu oynayan 2000 rus əsgərinin olmasıdır. Niyə lazım olan malların daşınmasına yol açmırlar?

Ruben Vardanyan: ...Birincisi, insanlar başa düşməlidirlər ki, cəmi 2000 sülhməramlı var və onların silahdan istifadə etmək üçün məhdud mandatı var... Biz yaxşı bilirik ki, bu, çox az saydır. Onlar yüngül silahlıdırlar və atəş açmaq hüquqları yoxdur. Bütün sülhməramlılar kimi, onlar üçün də iki tərəf arasında müdaxilə etmək çox çətindir.

Stiven Sakur: Maraqlıdır ki, baş nazir Nikol Paşinyan başda olmaqla Ermənistan hökuməti indi Moskvanı çox tənqid edir, Rusiya sülhməramlılarını öz vəzifələrini yerinə yetirməməkdə ittiham edir. Amma maraqlısı odur ki, siz Moskvanı daha az tənqid edirsiniz. Niyə? Belə görünür ki, ruslardan sizə nəinki kömək yoxdur, hətta Ermənistanla, xüsusən də baş nazir Paşinyanla münasibətləriniz getdikcə daha "zəhərli" olur. Və görünür, İrəvan hökuməti sizinlə heç işgüzar münasibət qurmaq istəmir.

Ruben Vardanyan: Mənim belə bir məlumatım yoxdur. Yeri gəlmişkən, bizdə əsas şəxs prezidentdir (qondarma "prezident" nəzərdə tutulur). Onun Paşinyanla həmişə yaxşı münasibəti olub. Nə danışırsınız, bilmirəm. Bu fərziyyədir, məncə, söhbətimizdə bunu müzakirə etmək mənasızdır.

Stiven Sakur:
Məncə, keçmişinizə nəzər salmaq və bu gün niyə Qarabağda olduğunuzu özünüzdən soruşmaq vacibdir. Siz Vladimir Putinin siyasi yüksəlişi ilə üst-üstə düşən Moskvada uğurlu biznes karyerasından ən azı 1 milyard dollar qazanmış çox varlı adamsınız. Və aydındır ki, siz Putinə çox yaxınsınız. Niyə keçən il Rusiya vətəndaşlığından imtina etmək qərarına gəldiniz, bunun üçün Putindən xüsusi icazə tələb olunur, niyə Rusiyanı tərk edib Dağlıq Qarabağda məskunlaşmağa qərar verdiniz?

Ruben Vardanyan: Əvvəla, mən biznesimə 1991-ci ildə amerikalı investorlarla 35 min dollarla başlamışam. Mən tərəfdaşlarımla regionun ən yaxşı investisiya bankını qurdum. Biz çoxlu investorları Rusiyaya, ən böyük şirkətlərə gətirdik. İngiltərədə biznesim var idi, ABŞ-da biznesim var idi. Xeyriyyəçilik və sosial layihələrdə iştirak etmişəm. Beləliklə, mənim Vladimir Putinlə yaxınlığım haqqında gəldiyiniz qənaət yanlışdır, çünki mən müxtəlif ölkələrdə, eləcə də özəl sektorda hakimiyyətdə olan çoxlu sayda insanlarla işləmişəm...

Stiven Sakur: Yaxşı bilirsiniz ki, Korrupsiya və Mütəşəkkil Cinayətkarlığın Araşdırılması Mərkəzi və Navalnının Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Fondu sizi qanunsuz biznesdə ittiham edib. Sizə qarşı heç bir rəsmi ittiham irəli sürülməyib, lakin buna baxmayaraq, Vladimir Putinin nəzarəti altında oliqarxik sistemin bir hissəsi olmağınız barədə iddialar var və bu, sizin sərvətinizin mənbəyini böyük ölçüdə izah edir.

Ruben Vardanyan: Qulaq asın, bu, dörd il əvvəl dərc olunub. Bütün bu dörd il ərzində mən bir çox beynəlxalq təşkilatlarda öz mövqeyimi qorumuşam. Bu onu təsdiqləyir ki, həqiqəti bilən insanlar, məni şəxsən tanıyan insanlar başa düşürlər ki, bu ifadələrin arxasında heç bir sübut yoxdur. Heç bir ölkədə mənə qarşı heç bir hüquqi proses başladılmayıb... Ona görə də jurnalistlərin əməyinə hörmətlə yanaşaraq deməliyəm ki, bu iddialar sübut olmadan açıqlanıb. İkincisi, vaxtilə idarə etdiyim maliyyə institutları trilyonlarla dollar dövriyyə ilə, yüz minlərlə müştəri ilə işləyirdi. Ruben Vardanyanı nəyəsə görə günahlandırmaq "JP Morgan" və ya "Citibank"ı nəyəsə görə günahlandırmağa bənzəyir... Məncə, bu, müəyyən mənada manipulyasiyadır və siz bu məlumatdan istifadə edirsiniz...

Stiven Sakur: Mən sadəcə yazılanları nəql edirəm. Və təbii ki, mənim dediyim hər şeyə etiraz edə bilərsiniz. Amma həqiqət budur ki - mən bakılı politoloq Elxan Şahinoğlundan sitat gətirirəm - o deyir ki, Ruben Vardanyan Moskvanın Qarabağdakı adamıdır. Kreml isə sizi Qarabağa tam nəzarət etməyə hazırlayır. Məqsədiniz budur?

Vardanyan bu sualdan yayınır və mahiyyətə uyğun olmayan cavab verir...

Stiven Sakur: Mən baş verənlər haqqında danışmaqda daha çox maraqlıyam. Ancaq baş verənlər böyük mənzərənin bir hissəsidir. Böyük mənzərə ondan ibarətdir ki, Ermənistan və Azərbaycan arasında problem uzun onilliklərdir ki, davam edir. 2020-ci ildə isə Azərbaycan Qarabağda hərbi qələbə qazana bildi. 2020-ci ilə qədər nəzarət etdiyiniz ərazinin üçdə ikisindən çoxunu itirmisiniz. Siz hazırda iqtisadi blokadada olan çox kiçik bir hissəni nəzarətdə saxlayırsınız...

Görünür, indi sizin üçün yeganə real çıxış yolu ya Azərbaycanla siyasi razılaşma əldə etməkdir, ya da Qarabağın erməni icması belə yaşamaq mümkün olmadığına görə ərazini tərk etmək qərarı verməlidir. Siz nə seçəcəksiniz - siyasi sövdələşmə, yoxsa nəticə?...

Cənab Vardanyan, məsələ qalacaq. Sizin Qarabağdakı icmanız uzunmüddətli perspektivdə necə yaşaya bilər? Hətta İrəvan hökuməti, Ermənistan hakimiyyəti bunun artıq ərazi məsələsi olmadığını deyir. Onlar Qarabağı müstəqil dövlətə və ya Ermənistanın bir hissəsinə çevirmək iddiasında deyillər. İrəvanda deyirlər ki, indi söhbət sadəcə hüquqlardan gedir, sizin ərazinizin erməni əhalisinin təhlükəsizliyinə və insan hüquqlarına zəmanət verən sazişdən söhbət gedir. Amma bunun gələcəkdə nəticələri elədir ki, siz suveren Azərbaycan dövlətinin bir hissəsi olacaqsınız. Siz bununla razısınızmı?.. Onilliklər ərzində Ermənistan Rusiyanın hərbi dəstəyinə arxalanıb. Maraqlıdır, siz Putinin işğalından, Ukraynadakı işğalçılıq müharibəsindən hansı dərsləri öyrəndiniz? Bu müharibəni, ilk növbədə, qınamalı olduğunuz bir şey hesab edirsiniz? Siz də bunda Ermənistan üçün təhlükəli dərslər görürsünüzmü?

Vardanyan yenə sualdan yayınmağa çalışır...

Stiven Sakur: Bəli, bu, cavab deyil. Mən sizdən soruşdum ki, Putinin Ukraynaya təcavüzünü pisləyirsinizmi?

Ruben Vardanyan: Mən xalqımın maraqlarını qorumaq üçün hər şey edəcəyəm.

Stiven Sakur: Sizin fikriniz Ermənistanda yaşayan ermənilərin fikri ilə heç də eyni deyil, çünki onlar Putinin Ukraynaya təcavüzünün nəticələrindən çox narahatdırlar. İrəvandakı Siyasi və İqtisadi Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Benyamin Poqosyandan sitat gətirəcəyəm. O deyir ki, Rusiya Ukraynadakı müharibədən salamat çıxsa belə, artıq Rusiyaya arxalana bilməyəcəyimiz aydınlaşır. Onlar Ermənistanı Belarusla ittifaq dövlətinə daxil etmək istəyəcəklər və bu, heç də bizim istədiyimiz kimi deyil. Bunu istəyirsiniz? Sizcə, Ermənistanın gələcəyi Rusiyanın, Putinin Rusiyasının yanında olmaqdır?

 Ruben Vardanyan: Mən Ermənistan haqqında danışmaq istəmirəm...

Stiven Sakur: Siz uzunmüddətli perspektivdə Vladimir Putinə güvənməkdən məmnunsunuzmu?

Ruben Vardanyan: Nə demək istəyirsiniz?

Stiven Sakur: Dediyim sadədir. Deyəsən, siz indi siyasi baxımdan İrəvandan, Ermənistan hökumətindən kifayət qədər uzaq olduğunuzu deyirsiniz. Beləliklə, sizin yeganə təminatçınız, düzünü desəm, yeganə ümidiniz Vladimir Putindir.

Ruben Vardanyan: Bu, doğru deyil...

Stiven Sakur: Bilirsiniz, Qarabağda insanlar var və onlar hesab edirlər ki, sizin dövlət naziri kimi çalışdığınız dövr bədbəxtlik gətirdi. Bella Lalayan deyir ki, sizin etdiyiniz hər şey daha çox problem yaratmaq və insanların təhlükəsizliyini pozmaqdır. Bəziləri sizin oranı elə indi tərk etməyinizi istəyir.

Ruben Vardanyan: İnsanların fərqli fikirləri var və bu normaldır. Mən şadam ki, buradayam. Hər gün küçələrdə gəzirəm...

Stiven Sakur: Amma məsələ ondadır ki, Qarabağda bir çox insanlar üçün siz kənar adamsınız. Moskvadan gəldiniz, Rusiyada var-dövlət qazandınız. Siz İrəvanda anadan olmusunuz. Qarabağda çoxları maraqlanır ki, siz onların maraqları ilə hərəkət edirsinizmi?

Ruben Vardanyan: Keçmişimə baxın. 20 il onlar üçün işləmişəm. Nənəm buradandır. Mən son 20 ildə burada təxminən 89 layihə yaratmışam. Oğlum burada hərbi xidmətdədir. Qızım burda idi. Bunların hamısı dedi-qodudur, insanlar təbii ki, bəzən qeybət etmək, real olanlara baxmadan çirkli hekayələri danışmaq istəyirlər. 2022-ci ilin sentyabrında normal bir insan kimi yaşamaq üçün buraya gəldim. Heç bir vəzifə üçün müraciət etməmişəm. Prezident (qondarma rejimin "prezident" Arutyunyan nəzərdə tutulur) mənə vəzifə təklif etdi, amma vəzifəsiz də xoşbəxt olaram, burada qalacağam. Mənim vəzifədə olub-olmamağım məni maraqlandırmır. Mən burada dəstəyimə ehtiyacı olan insanların yanındayam...

Stiven Sakur: Beləliklə, aydın olması və ümumiləşdirmək üçün soruşuram. Siz heç yerə getmirsiniz? Mesajınız budur?

Ruben Vardanyan: Mən burada qalacağam...
23.01.2023 18:55:00
Oxuma sayı: 147