Elçin Mirzəbəyli: “Azərbaycanın torpaq bütövlüyü tam bərpa olunsa Avrasiya İttifaqına daxil ola bilərik” - MÜSAHİBƏ
Ölçü:



“Xalq Cəbhəsi” qəzetinin baş redaktoru, Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədr müavini, şair, rejissor Elçin Mirzəbəyli “Yeni Müsavat”a müsahibə verib. “Yeni Müsavat”ın baş redaktoru Rauf Arifoğlunun iştirakı ilə baş tutan səmimi söhbətdə Elçin Mirzəbəyli poeziya yaradıcılığından tutmuş, rəhbəri olduğu qəzetin  durumu, yenicə səfərdən qayıtdığı Türkiyədəki siyasi vəziyyət, mətbuatın bugünkü problemləri və digər məsələlərdən danışıb.

Koordinat.az
həmin müsahibənin ikinci hissəsini oxuculara təqdim edir:

(Əvvəli burada: http://koordinat.az/meqale.php?id=14173)
- Belə çıxır ki, Türkiyə Rusiya amilindən Qərbə və Amerikaya qarşı yararlanır... Həmçinin Rusiya da Türkiyədən. İkisinin bir-birinə ehtiyacı var sanki...
- Hər ikisi bir-birindən yararlanır. Şərait bunu diktə edir. Bu şərait dağılan kimi,  o münasibətlər də dağılacaq. Bunlar yenidən rəqibə çevriləcəklər. Çünki bunlar iki geosiyasi gücdür və birlikdə olmaları mümkün deyil.

- Bir siyasətçi və ölkədə siyasi fikrə təsir edə biləcək vasitələrdən birinin rəhbəri kimi, sizin özünüzün yönümünüz haradır? Belə deyirlər adətən, Rusiyayönümlü, Qərbyönümlü...
- Bütün digər suallarda olduğu kimi, tam səmimi cavab verəcəyəm. Mən Azərbaycanın, eləcə də Türkiyənin Avropanın mövcud hüquqi dəyərlərini mənimsəməsini arzulayıram, sistem olaraq... Amma inteqrasiyaya, ölkənin hansısa qütbə daşınmasına gəldikdə, mən bu gün bizim maraqlarımıza uyğun olan hər hansı bir məkan görmürəm.

- Necə etməliyik? Hansı seçimi etməliyik? Heç bir bloka qoşulmamağımı?
- İndiki şəraitdə bizi hətta hansısa bloka qəbul etmirlər axı...

- Eliyərlər axı... Rusiya yalvarır.
- Rusiya yalvarır, ancaq hansı şərtlərlə?

- Şərt önəmlidirmi, sizə görə?
- Şübhəsiz, şərt önəmlidir. Rauf  bəy, əgər Azərbaycanın torpaq bütövlüyü tam bərpa olunarsa, Dağlıq Qarabağ üzərində suveren hüquqları həyata keçirilərsə, Avrasiya İttifaqına daxil olmaqda heç bir problem görmürəm. Çünki Rusiya yaratdığı digər bütün qurumlar kimi, bu da ölü uşaqdır. Bunun da 10-15 il ömrü olacaq, ondan sonra bitəcək.

- Bəs, hərbi blok - KTMT?
- Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzvlük də prinsip etibarilə təhlükəli deyil. Amma təhlükəli olan digər məqamlardır, Azərbaycan sərhədlərinin ortaq qorunması, sülhyaradıcı missiya bəhanələri ilə rus ordusunun buraya daxil olması məsələsidir və sair. KTMT ölü bir qurumdur, nəticə etibarilə bu qurum Ermənistana nə verib ki? Heç nə verməyib. Nikolay Bordyujanın mənasız bəyanatlarından savayı, bu günə qədər heç nə eşitməmişik. Prinsip etibarilə, bunu dəstək də hesab etmək olmaz. KTMT Rusiyanın dominant rol oynadığı, Rusiyanın formalaşdırdığı hərbi-siyasi blokdur. Bu blokun üzvləri arasında çoxsaylı ziddiyyətlər var. Nə Qazaxıstan səmimi olaraq Rusiyanın hərbi dominantlığını qəbul edir, nə də digərləri.

- Sizdə sanki bir az aşırı Rusiya antipatiyası var... Baxmayaraq ki, həyatınızın önəmli və maraqlı bir hissəsi Sank-Peterburqda keçib. O illərə görədir bu, yoxsa başqa məsələdir?
- O illərdən qaynaqlanan məsələlər var. Çünki insanlar həmin dövrdə siyasiləşməmişdi. Mən də o zaman ziyalı mühitin içində idim. Müxtəlif millətlərin nümayəndələri var idi, o cümlədən də ruslar. Siyasiləşməyən insanlardan daha gerçək həqiqətlər almaq mümkün idi. Mən o insanların içində hansı imperiya ambisiyalarının olduğunu açıq şəkildə görürdüm.

- O ambisiyaların içində Azərbaycana təhdidlər var idimi?
- Əlbəttə, var idi və bu ambisiyalar heç zaman da dəyişməyəcək.

- Nə var idi o ambisiyaların içində? Sadə rusların içindəki ambisiyaları nələr ehtiva edir?
- Bizi bir fərd olaraq qəbul edirlər. Ədalət naminə, vicdanlı yanaşma var. Bir intellektual, bacarıqlı azərbaycanlı gedib Rusiya mühitində özünü təsdiq etməyi bacarırdı, bu gün də bacarar. Onun üçün hər hansı problem yoxdur. Ancaq millət olaraq, toplum olaraq ruslar tərəfindən qəbul olunmayacağıq.

- Bu, mülahizədir, yoxsa gerçəklikdir? Həqiqətənmi, qəbul eləmirlər?
- Yox, gerçəklikdir. Çünki fərd olaraq biz rus mədəniyyətinin və ya rus elminin tərkib hissəsinə çevrilə bilərik, ancaq  millət halında bizi qəbul etməyəcəklər. Fərd halında biz onların mədəniyyətinə nə isə verəcəyik...

- Yəni gələcəkdə Rusiya ilə Azərbaycanın yollarının kəsişməsi Azərbaycana faydalı deyil. Sizin düşüncəniz budurmu?
- Hansı Rusiyanın?

- İndiki Rusiyanın... Rusiyanın dəyişmək ehtimalı var ki?
- Rusiyanın kifayət qədər elmi, fəlsəfi potensialı var. Rusiyada elm hər zaman güclü olub. Xüsusən də XVIII əsrdən başlayaraq rus zadəganlığının Rusiya mühitinə gətirdiyi ənənələri götürsən, biz də onlardan nələrisə qəbul eləmişik, Rusiya vasitəsilə Avropa mədəniyyətini götürmüşük. Diqqət yetirsək, indi də çox böyük potensialın olduğunu görə bilərik. Ancaq bu qəbildən olan insanlar Rusiyanı dəyişə bilmirlər. Bu günə qədər də dəyişmək mümkün olmayıb. Salavyovun Rusiya ilə bağlı maraqlı fikirləri var. Deyir ki, Rusiya qadın xislətli ölkədir, cəmiyyətdir. Burada hansı toxumu əksən bitəcək, ancaq  o toxum sənin olmayacaq... Bu unikal bir yanaşmadır və Rusiyanın mahiyyətini tam şəkildə əks etdirən bir yanaşmadır.

- Çox zaman Azərbaycanda “5-ci kolon” kimi rusiyameyilli qüvvələri göstərirlər. Prezident son çıxışlarının birində isə Qərb təmayüllü “5-ci kolon”un olduğuna işarə vurdu. Sizin müşahidələriniz nə deyir, Azərbaycanda Qərb yönümlü “5-ci kolon”çular daha çox təsir imkanlarına malik qüvvədir, yoxsa Rusiya yönümlü? Tendensiya nəyi göstərir?
- “5-ci kolon”un yönü olmur, “5-ci kolon” kim çox pul  verirsə, ona işləyir. Biz bunun nümunəsini Milli Şura yarananda gördük. Orada bir ittifaq yaratmaq istəyirdilər və biz gördük ki, heç bir fərqi yoxdur: Vaxtilə Qərb təmayülünə aid olan və Qərb dəyərlərini təmsil edən siyasətçilər çox rahatlıqla Rusiya düşərgəsinə keçdilər. Öz maraqlarının  bu və ya digər şəkildə təmin olunması üçün. Qərbin də ölkəmizə təsir imkanları var, amma mən bunun ciddi olduğunu düşünmürəm. Azərbaycanda Qərbin bu və ya digər formada dəstəklədiyi kolonun olduğu ortadadır, amma bu, onların Azərbaycan dövləti üçün ciddi təhlükə yaratdığını düşünməyə əsas vermir. Təsir imkanları o qədər də ciddi şəkildə deyil. Müəyyən problemlər yarada bilərlər. Rusiyanın da müəyyən təsir imkanları olan kolonu var. Mən konkret adam adları çəkə bilmərəm, çünki sonradan məhkəmə predmetinə çevrilə bilər. Amma uzaqdan baxanda onların kim olduğunu açıq şəkildə görmək olur. Bir var ki, Azərbaycanın maraqlarından çıxış edərək Rusiya-Azərbaycan münasibətləri kontekstində hansısa fikirlər səsləndirilsin, bir də var ki, kimlərsə konkret olaraq açıq şəkildə Rusiyanın maraqlarından çıxış etsinlər. Bunlar tamamilə fərqli yanaşmalardır.

- Elçin bəy, Azərbaycanın bir dövlət olaraq belə bir seçim imkanı varmı, Qərb, yoxsa Rusiya? Bu məsələ vaxtaşırı gündəmə gəlir. Əvvəla, belə bir seçim problemi varmı? Yoxdursa, perspektiv nə vəd edir Azərbaycan üçün?
- İndiki elan olunan strategiya ki var, bu, bərabər münasibətlər yaratmaqdan və balanslı siyasəti qoruyub irəli aparmaqdan ibarətdir. İndiki şəraitdə Rusiyaya yönəlik perspektiv prinsipcə, yoxdur. Mən Rusiyanın gələcəkdə də demokratik dövlət olaraq perspektivini görmürəm.  Rus insanının düşüncəsinin fərqindən qaynaqlanan məqamlar var. Rus insanının qısa müddət ərzində demokratik bir cəmiyyət quracağına inanmaq da çox çətindir. Yeltsin Rusiyasındakı mühitlə, Putin Rusiyasındakı mühitin müqayisəsini görsəniz, aydın olar ki, çox qısa müddət ərzində cəmiyyətdə dəyişiklik baş verdi.  Demokratiya meyilləri ki, yaranmışdı, o kiçik bir qrup insanın düşüncəsini əks etdirirdi, cəmiyyətin alt qatlarına qədər oturmamışdı. Rus insanının Avropa insanı qədər tələbatı da çox deyil, az şeylə qane olur. Orada bir qədər “urapatriotizm” də var. Bununla yanaşı ciddi ziyalı mühiti var, elmi potensialı var, ciddi mədəniyyəti var. Bunları da heç kim inkar edə bilməz. Rusiya böyük və nəhəng dövlətdir, müqayisə olunmayacaq dərəcədə böyükdür. Nüvə dövlətidir, dünyada güc nümayiş etdirə biləcək bir dövlətdir. Amma onunla birlikdə olmaq bu günə qədər heç bir xalqa xoşbəxtlik gətirməyib.

- Politoloq kimi, sizdən müxtəlif məsələlərə münasibət aldıq, söhbətimizin yönümü bizi oraya gətirdi. Amma bir qəzet redaktoru və həmkarımız kimi, ölkədə fikir formalaşdıran insanlardan  biri kimi layihələriniz haqqında danışmağınızı istəyərdik. Mən vikipediyada  sizinlə bağlı məlumatlara baxdım, aydın oldu ki, geniş ictimaiyyət sizi “Xalq Cəbhəsi” qəzetinin baş redaktoru kimi tanıyır, amma siz həm də “Via della Seta” adlı bir italyanca-azərbaycanca çıxan  jurnalın baş redaktorusunuz. “Baymedia” xəbər agentliyinin də rəhbərisiniz. Bunlar haqqında məlumat verərdiniz.
- “Via della Seta” İtaliya-Azərbaycan Assosiasiyasının yaratdığı bir dərgidir. İndiyədək 6 sayı çıxıb, ildə 4 dəfə çap olunması nəzərdə tutulur.

- Hansı auditoriyaya xitab edir?
- Daha çox İtaliyada yayımlanır. Azərbaycanda da müəyyən qədər yayımlanır, əsasən otellərdə və digər yerlərdə. Satış üçün nəzərdə tutulmayıb, pulsuz paylanılır.

- Bayaq dediniz, marşlarınız, mahnılarınız sizə pul gətirmir, bir şair kimi pulsuz işləyirsiniz. “Via della Seta”da da pulsuz işləyirsiniz?
- Xeyr, burada qonorar var. Jurnalın hər sayı çap olunanda həm baş redaktor kimi  mənə, həm də orada məqaləsi yayımlanan insanlara qonorar verilir.

- “Baymedia” haqqında nə deyə bilərsiniz?
- “Baymedia” informasiya agentliyi kimi nəzərdə tutulmuşdu. Ancaq o funksiyanı yerinə yetirə bilmədik. Çünki situasiya və vəziyyət dəyişdi. Devalvasiyanın hamı üçün, o cümlədən media üçün yaratdığı problemlər ortaya çıxdı. Reklam bazarı ilə bağlı məsələlərə aydınlıq gəlmədi. “Baymedia” həm də internet televiziya kimi nəzərdə tutulmuşdu, amma bu, tam fərqli yanaşma idi, canlı yayımların yayımlanmasını  yox, sadəcə, verilişlərin yayımlanmasını nəzərdə tuturduq. Daha çox “prodakşn” mahiyyəti var idi. Müəyyən avadanlıqları da təmin etmişdik, praktiki olaraq bəzi addımları atmışdıq, amma davamını gətirə bilmədik. Lakin ümidliyik ki, nə zamansa  bunu edə biləcəyik.

- “Xalq Cəbhəsi” qəzetində vəziyyət necədir? Kimə xidmət edirsiniz? İctimaiyyət və oxucular bu qəzeti BAXCP-yə yaxın və hətta onun orqanı kimi tanıyır. Əslində necədir?
- Mən BAXCP sədrinin müaviniyəm və siyasi mənsubiyyətim var. Partiyanın təbliğat işlərində də aktiv  şəkildə iştirak edən adamam. Qəzetin əməkdaşlarından partiya üzvü olanlar da var, olmayanlar da, redaktorlar arasında da həmçinin. Təbii ki, istər-istəməz  biz bütün hallarda partiyanın maraqlarını nəzərə alırıq. Rəsmi olaraq, qəzet partiyanın orqanı sayılmır, sayıla da bilməz. Hüquqi olaraq, qəzet müstəqil hüquqi şəxsdir və hər hansı formada partiyanın bilavasitə orqanı deyil.

- Bir siyasi partiya ilə işləməyin nə demək olduğunu biz bilirik, kifayət qədər problemlidir.
- Çətini insanlar bir-birini anlayana qədərdir, bir də mühit fərqindən asılıdır.

- Sizdə necədir, Qüdrət Həsənquliyevlə işləmək, partiya funksionerləri ilə işləmək, onların daimi monitorinqləri altında yazmaq-yaratmaq diskomfort yaradırmı?
- Daimi monitorinqləri altında olduğumuzu deməzdim. Heç bir monitorinq-filan yoxdur. Hər hansı bir məsələ ilə bağlı razılaşmazlarsa, onu da oxucuların bildiyi irad kimi bildirəcəklər. Məsələn, bunu görmək istəməzdim, belə olmasaydı yaxşı olardı. Amma interaktiv şəkildə qəzetin siyasəti ilə bağlı bizim qarşımıza hər hansı formada bir məqsəd qoyulsun və yaxud bizə tezislər ünvanlansın, elə bir şeylər olmayıb. Qəzetin yükünün ağırlığının əhəmiyyətli hissəsini həmişə Qüdrət bəy çəkib, indi də bu elədir. Amma bu günə qədər o, hətta müsahibə vermək istəyəndə belə bunu xahiş edir. O da çox nadir hallarda olur. Münasibətlər bu dərəcədə mədəni müstəvidə qurulub və yaradıcı prosesə hər hansı müdaxilədən belə söhbət gedə bilməz, nə bir cümləyə, nə də bir sözə. Burada inam və etimad məsələsi də var. Biz illərdir bir-birimizi tanıyırıq və o bilir ki, mənim yapım bütövlükdə nədən  ibarətdir, mənim düşüncəm nədir, hansı amala, hansı prinsiplərə xidmət edirəm. O etimad da var və şübhəsiz ki, bu münasibət də oradan qaynaqlanır.
 
- Öz qəzetinizdə şeirlər çap edirsinizmi?

- Rauf bəy, bu nadir hallarda olur və mən çalışıram ki, olmasın.

- Öz şeirlərinizi də o nadir hallarda çap edirsinizmi?
- Xeyr, mən qəzetdə öz şeirlərimi çap etmirəm. Kimsə çox təkid edirsə, onu çap edirəm. Özüm də çalışıram ki, çox olmasın şeirlər.

- Mənim dediyim ondan ibarətdir ki, düşüncəsi, fikri yaradıcılıqdan ibarət olan, içində şair, baxışında rejissor olan bir insanın bir siyasi qəzeti, partiyaya yaxın olan bir qəzeti idarə etməsi hər halda onun üçün də problemli olmalıdır. Yoxsa içəridə bir harmoniya yaranıb, siyasətçi, şair və redaktor arasında?
- Məncə, bir-biriləri ilə barışıblar artıq. Görün neçə illərdir birlikdə yola gedirlər. Barışmasaydılar, o zaman gərək mən də bu gün hər hansı bir formada fəaliyyət göstərməzdim. Bir də, sərhədləri, hər şeyin yerini və ölçüsünü müəyyənləşdirməkdən çox şey asılıdır. Digər tərəfdən də insan bütün günü poetik ovqatın təsiri altında ola bilməz, əgər elədirsə, deməli, o, xəstə adamdır.

- Necə yazırsınız bəs? İşdəmi yazırsınız, fasilələrdəmi yazırsınız?
- Yolda da yaza bilərəm, işdə də, evdə də yaza bilərəm. Harada  o fikir, o duyğu gələcəksə, orada da yazıram. Hətta İdarə Heyətinin iclasında oturub belə, şeir yaza bilərəm.

- Bunu rəhbərlik bilirmi, siz iclasda oturub şeir yazırsınız?
- Yox, bilmirlər (Gülür)

- Bax, indi bildilər ki, əslində bu, İdarə Heyətinin iclaslarında şeir yazırmış. (Gülür)

- Yox, bu, nadir hallarda olur.

(Ardı var...)
31.10.2016 11:06:18
Oxuma sayı: 1055